Istanbuldagi Ahır Köşkü: Tarixi va Me’morchiligi

Hasahır, Has Ahır yoki Istabl-ı Âmire nomlari bilan ham tanilgan Ahır Köşkü Istanbulning Üsküdar tumanidagi Beylerbeyi saroyi majmuasida joylashgan tarixiy otxonadir. Qurilishi 1864-yilda yakunlangan Beylerbeyi saroyi bilan bir vaqtda qurilgan deb taxmin qilinadigan bu bino sultonning otxonasi va bu ishga mas’ul bo’lgan imrahorning turar joyi sifatida foydalanilgan. Respublika e’lon qilingandan so’ng, 1924-yilda qonun bilan milliylashtirilib, uning boshqaruvi Turkiya Buyuk Millat Majlisiga topshirildi. Keyingi yili saroyning bir qismi sifatida Milliy saroylar boshqarmasiga biriktirildi. Ko’shkning orqa tomonida joylashgan otxona oshxonasi va somonxona 1950-yillarda Milliy saroylar boshqarmasiga qarashli Qo’riqchilar otryadining harbiy xizmatchilari uchun yotoqxonaga aylantirildi. 1964-yilda saroy bilan birga ziyoratchilar uchun ochilgan bo’lsa-da, 1971-yilda yopib qo’yildi. Saroyning asosiy binosi 1981-yilda ziyoratchilarga ochilgan vaqtda Ahır Köşkü yopiqligicha qoldi. 1985-yilda saroy muzeyga aylantirilib, Ahır Köşkü bilan birgalikda 1985-yil 5-iyulda ziyoratchilar uchun ochildi. Turli davrlarda har xil ta’mirlash ishlarini boshdan kechirgan binoning eng keng qamrovli restavratsiyasi 2010- va 2018-yillar oralig’ida amalga oshirildi. Saroy majmuasidagi Terassa bog’larining janubiy qanotida, to’rtinchi Terassa bog’i bilan bir chiziqda joylashgan. U asosan ikki asosiy massadan iborat: taxminan sharq-g’arb yo’nalishida cho’zilgan to’g’ri to’rtburchak rejadagi otxona va uning shimoliy fasadining o’rta o’qidan chiqib turgan kirish qismidan iborat. Bu toshdan qurilgan bir qavatli koshinli binodir. Mavrigi me’morchiligi uslubida bunyod etilgan va ko’shk sifatida tartibga solingan kirish qismining shiftida çıtalar yordamida yasalgan geometrik ramkalar ichida qalam naqshlari va tasvirlar mavjud. Otxona qismida esa hayvonlar uchun yigirma ta bo’linma ajratilgan.