مسجد خرقه شریف واقع در محله عتیق‌علی در منطقه فاتح استانبول، در سال 1851 با هدف نگهداری و زیارت ردایی (خرقه شریف) که پیامبر اسلام حضرت محمد (ص) به اویس قرنی هدیه داده بود، ساخته شد.
پس از وفات اویس قرنی، این ردا در دست خاندان اویسی باقی ماند و در اوایل قرن 17 به فرمان سلطان احمد اول به استانبول آورده شد. برای این یادگار که در خانه خانواده اویسی ساکن در فاتح نگهداری می‌شد، صدر اعظم چورلولو علی پاشا یک سلول سنگی ساخت و در سال 1725 نیز برای نخستین بار موقوفه‌ای تأسیس گردید.
با افزایش تعداد بازدیدکنندگان و ناکافی بودن فضای موجود، سلطان عبدالحمید اول در سال 1780 سلولی را ساخت که امروزه به آن «اتاق کوچک خرقه شریف» می‌گویند. این سلول که در سال 1812 توسط محمود دوم بازسازی شد، به مرور زمان دوباره ناکافی شد و در دوران سلطان عبدالمجید تصمیم به ساخت مسجد گرفته شد.
ساخت مسجد پس از تملک و تخریب ساختمان‌های اطراف در سال 1847 آغاز شد و در سال 1851 به پایان رسید. معمار این بنا ناشناخته است.
مسجد با پلانی هشت‌ضلعی، تک‌گنبدی و دوطبقه از سنگ آهک تراش‌خورده ساخته شده است. معماری آن تحت تأثیر پلان قبةالصخره در اورشلیم ارزیابی می‌شود. محراب، منبر و کرسی خطابه از سنگ برش قرمز تیره و به سبک روکوکو ساخته شده‌اند.
این بنا در مجموع دارای 16 پنجره است که شامل هشت پنجره بزرگ و هشت پنجره نیم‌دایره می‌شود. کتیبه‌های خوش‌نویسی شده بالای پنجره‌ها متعلق به قاضی‌عسكر مصطفی عزت افندی است. کتیبه بالای درب ورودی با تاریخ 1851 توسط زیور افندی نگاشته شده و خطاطی آن نیز توسط قاضی‌عسكر عزت افندی انجام گرفته است.
در پیرامون مسجد، مقصوره سلطانی، قصر سلطانی، عمارت مسکونی برای مسن‌ترین مرد خاندان اویسی، بخش نمایندگی، قراولخانه ژاندارمری و اتاق‌هایی برای خدمه قرار دارد. ساختمان سابق قراولخانه امروزه به عنوان اداره آموزش و پرورش منطقه فاتح استفاده می‌شود.
این یادگار مبارک به مدت چهار هفته از اولین جمعه ماه مبارک رمضان تا روز عید فطر برای بازدید عموم بازگشایی می‌شود. سنت بازدید با تنظیمات مختلفی از دوران عسمنی تا دوره جمهوری تاکنون حفظ شده است.
مسجد و اتاق یادگار مبارک در طول تاریخ بارها تحت عملیات مرمت و بازسازی قرار گرفته‌اند. این مجموعه پس از فرآیندهای بازسازی، همچنان پذیرای نمازگزاران و بازدیدکنندگان است.
Wikimedia research dossier · آخرین بررسی: 2026-10-12 16:55:39
