Istanbul'ning Eminönü tumanida, Yalıköşkü ko'chasida joylashgan Hidayet masjidi, xalq orasida qorong'i va xavfli o'tmishi bilan tilga olinadigan hududning o'zgarishini ifodalovchi ko'hna ibodatxonadir.
Tarixiy manbalar va rivoyatlarga ko'ra, masjid joylashgan Bahçekapı hududi bir paytlar qotilliklar, fohishabozlik va salbiy sharoitlar bilan tanilgan og'ir bir mahalla bo'lgan.
Bu yomon nom tufayli mahalliy aholi tomonidan noresmiy ravishda Melek Girmez Sokağı deb atalgan ushbu ko'cha, hatto farishtalar ham o'tishga hayiqadigan xavfli joy sifatida og'izdan og'izga o'tib kelgan.
1812 yildagi vabo epidemiyasidan so'ng, II Mahmud davri rasmiylari ushbu dog'ni yo'qotish maqsadida hududdagi binolarni buzishga qaror qildilar.
Mahallaning o'sha qorong'i va me'shum o'tmishini tamamen unuttirish va xalqni poklash maqsadida, ushbu nuqtada arabcha kelib chiqishga ega hamda 'to'g'ri yo'lga kirish' ma'nosini anglatuvchi hidoyat so'zidan ilhomlanib yangi masjid barpo etilgan.
1814 yilda ilk bor yog'och materialdan foydalanib qurilgan ushbu bino vaqt o'tishi bilan qayta ta'mirlashga ehtiyoj sezgan.
1887 yilda II Abdulhamid davrida, fransuz me'mori Alexandre Vallaury tomonidan to'liq qayta loyihalanib, bugungi tosh va g'ishtli ko'rinishiga keltirilgan.
G'arbiy bezak uslubidagi keng peshtoqli hovli darvozasi ustidagi kitoba ushbu qayta qurish jarayonini bugungi kungacha yetkazib kelmoqda.
Me'moriy jihatdan ikki qavatli bo'lgan ushbu bino muayyan bir uslubga sig'maydigan aralash tarzi bilan sharqshunoslik tajribasi sifatida baholanadi.
Masjidning sharqiy va g'arbiy fasadlarida joylashgan ikki katta derazadan tashqari, gumbazida yorug'lik beruvchi 21 ta deraza mavjud.
Bugun tashrif buyuruvchilar va yo'lovchilar zinalar orqali ko'tariladigan birinchi qavatga chiqqanlarida son jamoat joyi hamda gumbazli namozxona bilan ro'para kelishadi.
Wikimedia research dossier · Oxirgi tekshiruv: 2026-10-10 15:06:10
