Bozdoğan Kemeri ya da Valens Su Kemeri, Romalılar tarafından Istanbul'da inşa ettirilen ve şehrin Orta Çağ'daki su ihtiyacını karşılayan en önemli eserlerden biridir. Yapı, günümüzde Istanbul Üniversitesi'nin bulunduğu üçüncü tepe ile Fatih Camii'nin bulunduğu dördüncü tepe arasındaki vadide uzanmaktadır.
Şehrin su rezerv sistemi İmparator Hadrianus döneminde başlasa da, I. Konstantin zamanındaki büyüme sistemi genişletmeyi zorunlu kılmıştır. Su kemerinin yapımı I. Konstantin döneminde başlatılmış ve 378 yılında İmparator Valens tarafından tamamlanmıştır. Söylentiye göre, Procopius isyanı sırasında çöken Kalkedon duvarının taşlarıyla yapılan kemer, 373 yılında vali Klearchos tarafından Theodosius Forumu'nda törenle hizmete sokulmuştur.
Yapı, Trakya'nın tepelik bölgelerinden başkente kadar uzanan toplamda yüzlerce kilometrelik devasa bir su sisteminin son noktasında yer alır. Şehre gelen sular Yerebatan Sarnıcı gibi yüzden fazla yeraltı sarnıcında ve açık rezervuarlarda depolanmıştır. İmparator I. Theodosius, II. Theodosius, I. Justinianus ve II. Justinus gibi pek çok hükümdar döneminde su kemeri onarılarak geliştirilmiştir.
Bizans döneminde Avar kuşatmasında ve çeşitli kuraklık ile depremlerde zarar gören yapı, V. Konstantinos, II. Basileios ve III. Romanos gibi isimler tarafından defalarca tamir ettirilmiştir. Latin İmparatorluğu ve Palaiologos hanedanı dönemlerinde bakım görmese de, 1403 yılında sefir Clavijo'nun notlarına göre hâlâ aktif olarak kullanılmaktaydı.
Istanbul'un fethinden sonra Fatih Sultan Mehmet, sistemi onararak Eski Saray ve Topkapı Sarayı'na su sağlamıştır. 1509 depreminde zarar gören kemer kısa sürede yeniden inşa edilmiş, Kanuni Sultan Süleyman döneminde ise Mimar Sinan Belgrad Ormanları'ndan gelen suları kemere bağlatarak Kırkçeşme bölgesine su iletimini sağlamıştır.
Bozdoğan Kemeri deniz seviyesinden 63 metre yukarıda bulunur ve günümüzde ayakta kalan 921 metrelik bölümü orijinal uzunluğundan kısa olsa da Atatürk Bulvarı'nı keserek geçmektedir. Yapıda kesme taşlar ve tuğlalar kullanılmış; ilk kat düzgün dörtgen taşlarla, üst katlar ise demir mengenelerle kenetlenmiş taşlarla örülmüştür.
Günümüzde Istanbul'un en tanınmış tarihi simgelerinden biri olan Bozdoğan Kemeri, altından geçen Atatürk Bulvarı'nın yoğun trafiği ve çevresindeki tarihi dokuyla birlikte şehrin geçmişini bugüne bağlayan anıtsal bir köprü olarak ziyaretçilerini karşılamaya devam etmektedir.
Wikimedia research dossier · Son kontrol: 2026-09-12 17:42:49
